Nieuwsbrief Project LIFE+Peelvenen

Nieuwsbrief Project LIFE+ Peelvenen Deurnsche Peel – Mariapeel
Nr 7/ September 2017

De Mariapeel vormt samen met de Deurnsche Peel en Groote Peel een uniek gebied op de grens van Brabant en Limburg. Het hele jaar genieten hier bewoners en bezoekers van de prachtige natuur en het bijzondere hoogveenlandschap. In het gebied zijn vele sporen van de turfwinning te vinden. Het gebied is door de EU aangewezen als een zeer waardevol natuurgebied, met de noodzaak om het te behouden en te beschermen (Natura 2000). Na de turfafgraving in de vorige eeuwen willen we het hoogveen nu herstellen. Het watersysteem moet worden aangepast zodat water langer in het gebied blijft. Tevens is het nodig de trosbosbesstruiken die het gebied overwoekeren te verwijderen. En wel zodanig dat cultuurhistorische waarden zo min mogelijk worden aangetast en wateroverlast in de omgeving wordt voorkomen.
Dit is de zevende nieuwsbrief van het project Peelvenen LIFE+ Deurnsche Peel-Mariapeel. Met deze nieuwsbrief willen wij u informeren over de voortgang van het project.

Het laatste werkseizoen van het LIFE+ project is gestart. In het voorjaar van 2018 worden de werkzaamheden afgerond.

U kunt ook de website www.peelvenen-in-uitvoering.nl bezoeken voor meer informatie.

Hieronder leest u de voortgang op de verschillende onderdelen van het werk.
In deze nieuwsbrief vindt u informatie over:

Explosieven
Horster Driehoek
Houtproef
Verwijdering trosbosbes
Recreatief medegebruik
Natuuromvorming in Horster Driehoek en Grauwveen
Interview met slangendeskundigen Domin Dalessi en Peter Keijsers
Thema-excursies in de Mariapeel
Overig Nieuws
Voortgang Recreatie zoneringsplan Peelvenen
Uitvoering kadeherstel Jaagpad fase 2

Explosieven
Voorafgaand aan de inrichtingswerkzaamheden is een deel van het terrein onderzocht op mogelijk aanwezige explosieven. In het noordelijke deel van de Horster Driehoek zijn in totaal 7 bommen (Duitse Brisantgranaten van 8,8cm), 1 handgranaat (uit Engeland) en 1 klein kaliber munitie gevonden. Deze zijn allen afkomstig uit de Tweede Wereldoorlog. Omdat deze explosieven nog ontstekingsmechanismen bevatten, zijn ze door de Explosieven Opruimingsdienst (EOD) gecontroleerd tot ontploffing gebracht. Op 21 en 31 juli heeft de EOD met behulp van eigen springstof de granaten gecontroleerd laten ontploffen in de zandhopen die op het depot Griendtsveen aan de Kanaalweg tegen de bosrand liggen. Om de schokgolf door de ontploffing te dempen is een gat gegraven en na het aanbrengen van de ladingen is deze afgedekt. De buren waren vooraf geïnformeerd over de op handen zijnde ontploffing. De beide ontploffingen waren nauwelijks hoorbaar.

Klik hier voor een filmpje van de ontploffing.

Horster Driehoek
In de Horster Driehoek is als eerste de begroeiing verwijderd om de nieuwe kades aan te leggen. Daarnaast is de begroeiing gedeeltelijk verwijderd langs de sloten. Zo zijn ze bereikbaar voor de machines om te kunnen werken aan het verondiepen van de sloten.
Door het droge weer tot eind september heeft de aannemer goed door kunnen werken. Het merendeel van de sloten is inmiddels verondiept met de naastliggende grond. Ook is begonnen aan het uitgraven van de locaties waar de nieuwe kades gemaakt worden. Er wordt afgegraven tot op de zandige ondergrond. Dit geeft een stabiele basis voor de nieuwe kade. De venige bovenlaag wordt gebruikt om de kade mee af te werken.
In het gebied middenin de Horster Driehoek zijn langs het werkpad faunaschermen geplaatst. Zo kunnen amfibieën en reptielen (onder andere Gladde slang) niet op de werkbaan komen. In dit gebied wordt onder ecologische begeleiding gewerkt. Daarbij helpen ook vrijwilligers met specifieke deskundigheid: zie het interview verderop in deze nieuwsbrief.

Houtproef
In Mariaveen is de zogenaamde houtproef locatie afgerond. Hout dat bij de werkzaamheden is vrijgekomen, is in een diepe watergang gelegd voor veenmosontwikkeling. Er wordt komende jaren gekeken of veenmos hier makkelijk op gaat groeien; in diep water overleeft veenmos namelijk niet.

Verwijdering trosbosbes
Locatie Mariaveen
Bij het verwijderen van de uitheemse trosbosbesstruiken in Mariaveen is de vooruitgang goed te zien. Het open beeld van het landschap is weer terug, met name in het zuidelijk deel vanaf de Helenaveenseweg. Karakteristieke landschapselementen zoals de peelbanen, solitaire eiken en vliegdennen en mooie veenputten zijn weer zichtbaar.
Sinds half augustus is het werkterrein van de aannemer in een gedeelte van het Mariaveen (gebied rond Kerkkuilenweg) afgesloten voor recreanten. Reden hiervoor is dat de combinatie van het plukken van de bosbessen en de zware machines van de aannemer een gevaarlijke situatie oplevert. Om ongelukken in het veld te voorkomen is met hekken en bebording het werkterrein afgezet. Hoewel het plukseizoen ten einde is, blijft deze situatie gehandhaafd tot de aannemer klaar is.

Klik hier voor het filmpje waarin je de aannemers aan het werk ziet.
Locatie Deurnsche Peel
Eén van de twee aannemers die bezig is met trosbosbesstruiken te verwijderen, is klaar met zijn werk in Mariaveen. Hij gaat nu aan de slag in het zuidelijk deel van de Deurnsche Peel. Het gaat om een plek ten noorden van de Centurioweg en een locatie in het bosgebied ten westen ervan. Om te kunnen gaan werken is vanaf de Kanaalstraat een werkgang door de bosschage vrijgemaakt.

In het bos rond de Karpervijver staan ook nog enkele trosbosbesstruiken verspreid. Deze zullen ook vóór half maart 2018 verwijderd worden.

De bessen van de Veenbes (‘peel appelkes’) kleuren mooi roserood in de herfst.

Recreatief medegebruik
Net als vorig werkseizoen blijven de groene en rode wandelroute in de Mariapeel open tijdens het werk. Enige hinder van werkverkeer of slechtere paden zijn mogelijk. Het zandpad tussen de Zwarte Plakweg en de parkeerplaats bij het Biologisch station Helenaveen (Koolweg) wordt in oktober tijdelijk afgesloten vanwege het aanleggen van een nieuwe duiker. Hiervoor moet een gat worden gegraven in het pad. De afsluiting wordt ter plekke aangegeven.
De werkterreinen van de aannemers in zowel Mariaveen, Horster Driehoek als Deurnsche Peel zijn afgesloten en met borden aangeduid. Dit om ongelukken tussen recreanten en machines te voorkomen. Ook het zandpad langs de Hoofdwijk tussen Zwarte Plakweg en Griendtsveen blijft tot en met voorjaar 2018 ontoegankelijk voor fietsers, omdat de aannemer dit pad als werkgang met grote machines in gebruik heeft. Wij hopen op uw begrip hiervoor.
De gele en blauwe wandelroutes door de Deurnsche Peel blijven tijdens het verwijderen van de trosbosbesstruiken nabij de Karpervijver ook open.

Natuuromvorming in Horster Driehoek en Grauwveen
Natuuromvorming houdt in dat de natuurwaarden door menselijk ingrijpen toenemen. Doel van de omvorming is om een gunstiger leefgebied te maken voor de soorten die in het gebied leven.

Grauwveen
Drie jaar geleden was een groot deel van het Grauwveen nog maïsakker. Vanaf 2015 is dit gebied door Staatsbosbeheer ontwikkeld tot natuurgebied met natte natuur. Watervogels, vele insecten en bijzondere planten als veenmos, veenpluis, lavendelheide en vossenbes komen hier opnieuw tot bloei.

1,5 Hectare fijnspar (productiebos) wordt omgevormd naar een opener gebied. De naaldbomen verdampen veel water en nemen veel licht weg, wat de natuur niet ten goede komt. Ook worden er twee randen met onder andere berk verwijderd (0,5 hectare). De open plekken die ontstaan bieden een dynamisch leefgebied voor insecten en karakteristieke diersoorten als de nachtzwaluw, levendbarende hagedis en de gladde slang. De omvorming vindt plaats van half september tot begin november 2017.

Horster Driehoek
In de Horster Driehoek wordt op de hoger gelegen zandkoppen, Vossenheuvel, 4 hectare eiken-berkenbos omgevormd naar een gebied met open plekken. Deze kleinschalige openheid biedt een nieuw leefgebied voor karakterisieke diersoorten als de nachtzwaluw, levendbarende hagedis en de gladde slang. De omvorming vindt plaats van half oktober tot begin december 2017.
Het hout dat vrij komt bij de werkzaamheden, wordt afgevoerd en vervolgens gebruikt als biobrandstof.

Interview met slangendeskundigen Domin Dalessi en Peter Keijsers
Slangen experts Domin Dalessi & Peter Keijsers nemen al enkele jaren deel aan de Begeleidingsgroep “uitvoering Life+ Mariapeel’’. Daarnaast is Domin betrokken bij de begeleiding van de werkzaamheden in de Groote Peel waar het de Gladde slang betreft. De hoogste tijd voor wat vragen…

Waar komen gladde slangen in de Mariapeel voor en hoeveel zijn dat er?
De Gladde slang komt eigenlijk overal nog voor. De dieren maken gebruik van veel landschapselementen en vegetatietypen. Omdat de waarnemingen doorgaans zichtwaarnemingen zijn is het moeilijk te achterhalen waar de dieren zich bevinden wanneer ze niet gezien worden. Bovendien houdt de soort erg van de strooisellaag en leidt grotendeels een verborgen bestaan. Over de aantallen dieren wordt dan ook veel gespeculeerd. Precieze aantallen zijn niet voorhanden!

Hoe uniek zijn gladde slangen?
Ondanks dat de Gladde slang een groot verspreidingsgebied heeft, is er veel onbekend. De voornaamste reden is dat dit een soort is die erg verborgen leeft en moeilijk vindbaar is. Dat de soort kwetsbaar is, blijkt onder meer uit het verdwenen zijn van de Gladde slang uit enkele kleinere Peelrestanten waar tot 15 jaar geleden nog wel waarnemingen werden gedaan. Kortom, een kwetsbare en verborgen levende soort die het beschermen meer dan waard is.

Domin, jij bent bezig met een promotieonderzoek. Wat doe je met je onderzoeksgegevens?
Ik onderzoek hoe de Gladde slang weet te overleven in (met name) de Peelgebieden. Ook de biologie van de soort (kennisvermeerdering) en ecologische principes die ten grondslag liggen aan het voortbestaan van de Gladde slang komen aan bod.
Ander aspect van mijn onderzoek is het bestuderen van verwantschappen tussen (deel-)populaties. Daartoe is gedurende de afgelopen jaren van een groot aantal dieren (in de Peel maar ook ver daarbuiten) DNA afgenomen. Op dit moment zijn we bezig met verdere analyses. Een en ander moet uiteindelijk leiden tot een proefschrift. De verzamelde waarnemingen gaan jaarlijks naar (o.m.) Staatsbosbeheer als beheerder van de Peelgebieden.

Domin, jij hebt meegeholpen met de aannemer om zorgvuldig te werk te gaan bij de aanleg van een nieuwe kade in de Horster Driehoek; hoe is dat gegaan?
Enkele maanden geleden heb ik met Jap Smits (Staatsbosbeheer) een bezoek gebracht aan de Horster Driehoek. Daarbij hebben we uitgebreid overlegd over de op handen zijnde ingrepen en werkzaamheden en hoe we e.e.a. in goede banen zouden kunnen leiden waar het de Gladde slang betreft. Fijn om daarbij betrokken te zijn en mee te kunnen denken!
Afgelopen week ben ik bij de werkzaamheden betrokken geweest. Doel is om een nieuwe kade in te richten. Hopelijk zal de Gladde slang zich mede hierdoor in de Peelgebieden staande kunnen houden.

Peter, hoe kijk jij tegen de werkzaamheden aan?
Het is fijn te ervaren dat Staatsbosbeheer de door ons en vanuit de begeleidingsgroep aangedragen adviezen echt serieus neemt. Ze doet er alles aan om de werken uit te voeren met zo min mogelijk nadelige gevolgen voor plant en dier in de Mariapeel. Duidelijk was dat niets doen uiteindelijk zou leiden tot een totale verdroging en verbossing van het gebied, dus er moest iets gebeuren. De openheid die momenteel in Mariaveen wordt gecreëerd, zal waarschijnlijk leiden tot inkrimping van de huidige populatie gladde slangen. Maar: deze openheid zal de gladde slang in de toekomst meer ruimte geven en dat zal de populatie uiteindelijk weer ten goede komen. Hopelijk kan men met de nodige nazorg de komende jaren de openheid blijven behouden.

Lees het volledige interview met Domin Dalessi en Peter Keijsers.

Thema-excursies in de Mariapeel
Op zondag 10 september is er een excursie onder leiding van twee boswachters van Staatsbosbeheer geweest. Dit keer was het onderwerp de natuuromvorming in de Horster Driehoek, op en rond de Vossenheuvel. Er was grote belangstelling van met name omwonenden en de boswachters kregen enthousiaste reacties. In het najaar organiseert Staatsbosbeheer weer een excursie. Houdt u de aankondigingen op de website www.peelvenen-in-uitvoering.nl en in de kranten in de gaten en geef u tijdig op. Er is maximaal plek voor 45 deelnemers.
Overig nieuws
Voortgang Recreatie zoneringsplan Peelvenen
Staatsbosbeheer is bezig met het opstellen van het recreatie zoneringsplan voor de Peelvenen. Dit is een opdracht vanuit Natura 2000. Het plan omschrijft de gewenste intensiteit van de recreatie op de natuurgebieden van Staatsbosbeheer. Daarbij gaat het met name om de gebieden Groote Peel, Deurnsche Peel en Mariapeel, maar ook de Heitrakse Peel, de Bult en ’t Zinkske.
Afgelopen maanden zijn de recreatieve, ecologische, hydrologische en cultuurhistorische randvoorwaarden onderzocht. Daarnaast is rekening gehouden met bestaande plannen en recreatiebeleid van aanliggende overheden. Het resultaat is een eerste schetsontwerp. Hierbij zijn vier verschillende zones aangewezen, zoals rustgebieden voor beschermde vogelsoorten, maar ook recreatie ontwikkelgebieden.
Komende periode bespreekt Staatsbosbeheer het schetsontwerp met diverse direct belanghebbenden in het gebied, zoals dorpsraden, ondernemersverenigingen en natuurverenigingen. Het is mogelijk dat het schetsontwerp uit deze gesprekken op details wordt aangepast. Het concept ontwerp wat hieruit volgt, zal eind dit jaar aan het brede publiek worden gepresenteerd. Tijdens inloopbijeenkomsten en via de website van Staatsbosbeheer kan men reageren op het plan. Alle reacties worden begin 2018 verwerkt tot een definitief plan. Het uiteindelijke recreatie zoneringsplan wordt dan gebruikt als een afwegingskader voor bestaande en toekomstige recreatieve ontwikkelingen in de Peelvenen.

Uitvoering kadeherstel Jaagpad fase 2
Eind augustus is de provincie Noord-Brabant begonnen met het herstellen van de kade Helenavaart. De aannemer Vissers-Ploegmakers heeft hiervoor een tijdelijke brug over de Helenavaart aangelegd, zodat hij met zijn materieel kan oversteken. De werkzaamheden duren ongeveer 6 weken; uiterlijk 15 oktober moet de nieuwe kade gereed zijn. Op de nieuwe kade wordt een onderhoudspad van het waterschap aangelegd. Met de aanleg van dit pad komt de uitstraling van het oude jaagpad weer terug. De provincie is nog in overleg met verschillende partijen over een fietsverbinding die de Koolweg en Kaasweg moet verbinden.

Het project wordt uitgevoerd door Staatsbosbeheer in opdracht van de Provincie Limburg. Deze heeft in 2015 het maatregelenpakket vastgesteld via een GS besluit op basis van het rapport ‘Advies tijdelijke Adviescommissie Life+ Mariapeel’ uit december 2014. De uitvoering van dit project vindt plaats in de periode 2015 – 2018 en is mogelijk mede dankzij een financiële bijdrage van het Europese LIFE+ programma. Staatsbosbeheer werkt in dit project samen met de provincie Noord-Brabant, provincie Limburg, waterschap Aa en Maas en Waterschap Limburg.

Dit project is tot stand gekomen met een financiële bijdrage van LIFE+,
het Europese financieringsinstrument voor de instandhouding van Natura 2000-gebieden

Aanmelden
Copyright © Staatsbosbeheer, All rights reserved.
Wij sturen u deze nieuwsbrief als u eerder via mail of het stellen van een vraag of opmerking kenbaar gemaakt heeft interesse te hebben in het project LIFE+ Peelvenen Deurnsche Peel-Mariapeel. U kunt zich onderaan deze mail uitschrijven.

Ons mailadres
Staatsbosbeheer
mariapeel@staatsbosbeheer.nl
Tilburg, NB 5000 AH
Netherlands